Początek roku szkolnego to czas intensywnych przygotowań, nie tylko dla przedszkolaków i uczniów, ale również dla ich rodziców. Jednym z najważniejszych punktów wrześniowego kalendarza szkoły jest pierwsze zebranie z wychowawcą, które dla wielu nauczycieli, a także rodziców może stać się rutyną.
Warto jednak pamiętać, że z punktu widzenia prawa, pierwsze zebranie we wrześniu jest jednocześnie najważniejszym dla rodzica spotkaniem w roku. To nie tylko spotkanie zapoznawcze, ale przede wszystkim moment, w którym szkoła/przedszkole ma prawny obowiązek poinformować rodziców o wielu zasadach funkcjonowania placówki.
W obecnym roku szkolnym tj. roku 2026/27 pierwsze zebranie z rodzicami jest szczególnie ważne w kontekście wdrażania nowej reformy oświaty pod nazwą „Reforma26. Kompas Jutra”. Reforma ta zmienia polską szkołę z biernego przyswajania teorii na praktyczne umiejętności i sprawczość uczniów.
Ponadto należy pamiętać, że zakres informacji, które wychowawcy powinni przedstawić rodzicom na pierwszym zebraniu jest jasno określony w przepisach prawa oświatowego, a znajomość tych zasad pozwala rodzicom w pełni korzystać z przysługujących im praw i skutecznie unikać nieporozumień w kolejnych miesiącach edukacji.
Poniżej przedstawiamy do jakich informacji rodzice mają ustawowe prawo i o co warto pytać na pierwszym spotkaniu we wrześniu. Zakres wymaganych wiadomości różni się w zależności od etapu edukacyjnego.
Szkoły podstawowe i ponadpodstawowe
Ważnym punktem wrześniowego spotkania jest omówienie zmian programowych, jako że polska szkoła przechodzi właśnie przez dużą reformę oświaty.
Wobec powyższego wychowawcy mają obowiązek poinformować rodziców, że w klasach pierwszych i czwartych szkół podstawowych weszła w życie zupełnie nowa podstawa programowa. Wychowawcy powinni wyjaśnić rodzicom nową filozofię nauczania, która odchodzi od czystej teorii, a stawia na rozwijanie u dzieci kompetencji społecznych, samodzielności, sprawczości oraz higieny cyfrowej (w tym w zakresie ograniczenia korzystania przez nauczycieli z ekranów) i zakazu korzystania z telefonów komórkowych w szkołach.
Wychowawcy pozostałych klas szkół podstawowych (tj. II,III, V–VIII) i wszystkich klas w szkołach ponadpodstawowych powinni poinformować rodziców uczniów, iż ich dzieci kontynuują naukę według dotychczas obowiązującej podstawy programowej.
W klasach programowo najwyższych, czyli w ósmych klasach szkół podstawowych oraz w klasach maturalnych w szkołach ponadpodstawowych, kluczowe jest także omówienie procedur i terminów związanych z nadchodzącymi egzaminami zewnętrznymi, tj. sprawdzianem ósmoklasisty i maturą. Ponadto, na zebraniu wychowawcy lub nauczyciele przedmiotowi powinni poinformować rodziców, jakie konkretne partie materiału zostały wykreślone z wymagań i egzaminów oraz jak szkoła dostosowała do tego kryteria oceniania.
Wychowawcy mają również obowiązek omówić zasady funkcjonowania nowego, obowiązkowego przedmiotu, jakim jest edukacja zdrowotna, która ostatecznie zastąpiła dawne wychowanie do życia w rodzinie. Nauczyciele powinni wyjaśnić rodzicom, że ocena z tych zajęć jest wliczana do średniej, a sam przedmiot obejmuje szeroki zakres tematów, od zdrowia psychicznego po higienę cyfrową i pierwszą pomoc. Rodziców należy również poinformować o przysługującym im prawie do złożenia pisemnej rezygnacji wyłącznie z jednego, dobrowolnego modułu tych zajęć, którym jest zdrowie seksualne.
Kolejną rewolucyjną zmianą, którą wychowawcy mają obowiązek szczegółowo omówić z rodzicami, jest wejście w życie nowelizacji ustawy Prawo oświatowe w zakresie zakazu korzystania z telefonów komórkowych oraz innych urządzeń rejestrujących i komunikujących. Nauczyciele mają obowiązek wyjaśnić rodzicom uczniów szkół podstawowych, że na terenie całej placówki obowiązuje ustawowy zakaz używania smartfonów zarówno podczas lekcji, jak i w trakcie przerw, przy czym szkoła nie może zabronić samego wnoszenia urządzenia w plecaku.
Ponadto, zadaniem wychowawców jest przedstawienie procedury radzenia sobie w sytuacjach nagłych oraz wskazania wyjątków od tej zasady, które obejmują wyraźną zgodę nauczyciela na użycie sprzętu w celach dydaktycznych lub decyzję dyrektora podyktowaną względami zdrowotnymi ucznia, na przykład koniecznością ciągłego monitorowania poziomu cukru we krwi.
Wychowawcy powinni również przypomnieć, że łamanie tych zasad wiąże się z karami statutowymi oraz obniżeniem oceny zachowania.
Natomiast w przypadku szkół ponadpodstawowych wychowawcy są zobowiązani poinformować o specyficznych rozwiązaniach i warunkach, jakie w tym zakresie przyjął statut danej placówki.
Wychowawca ma również obowiązek wspomnieć o niezwykle istotnej nowości, jaką jest wdrożenie oceny funkcjonowania ucznia, stanowiącej podstawę do wydawania orzeczeń przez poradnie psychologiczno-pedagogiczne. Nauczyciel wyjaśnia rodzicom, że szkoła podejmuje wieloaspektowe badanie funkcjonowania dziecka w grupie i klasie, a ocena ta jest współtworzona na podstawie obserwacji nauczycieli oraz konsultacji i wywiadów z samymi rodzicami.
Poza ww. nowościami wprowadzonymi z początkiem nowego roku szkolnego, wychowawcy są zobowiązani artykułem 44b ustawy o systemie oświaty do szczegółowego poinformowania uczniów oraz ich rodziców o wymaganiach edukacyjnych i zasadach oceniania. Wychowawcy na pierwszym zebraniu we wrześniu muszą przedstawić konkretne kryteria niezbędne do uzyskania poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych z każdego przedmiotu, a także wyjaśnić stosowane metody weryfikacji osiągnięć uczniów, takie jak zapowiedziane sprawdziany, kartkówki czy projekty.
Ważnym elementem tego omówienia jest również przedstawienie warunków i kryteriów ustalania oceny klasyfikacyjnej zachowania. Ponadto rodzice muszą zostać formalnie zapoznani z trybem odwoławczym, czyli z dokładną procedurą i warunkami, na jakich można ubiegać się o uzyskanie wyższej niż przewidywana rocznej oceny zarówno z zajęć edukacyjnych, jak i zachowania.
Oprócz kwestii związanych z ocenianiem, wychowawca ma za zadanie przybliżyć rodzicom najważniejsze zapisy ze Statutu Szkoły, który stanowi fundamentalny dokument placówki regulujący prawa oraz obowiązki każdego ucznia.
Podczas spotkania powinien być również zaprezentowany szczegółowy kalendarz roku szkolnego zawierający terminy ferii, przerw świątecznych oraz tzw. dni dyrektorskich, czyli dodatkowych dni wolnych od zajęć dydaktycznych.
W dobie powszechnej cyfryzacji standardem na pierwszym zebraniu stało się również omówienie zasad korzystania z dziennika elektronicznego, co obejmuje procedury pierwszego logowania, metody monitorowania frekwencji i ocen oraz preferowane przez szkołę kanały kontaktu z nauczycielami.
Wychowawcy przypominają ponadto o procedurach bezpieczeństwa obowiązujących w danej szkole, zasadach zwalniania uczniów z lekcji oraz prawidłowym usprawiedliwianiu nieobecności.
Ważną informacją jest też przedstawienie zasad udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej oraz harmonogramu pracy szkolnego pedagoga, psychologa czy logopedy.
Pierwsze zebranie to także moment na dopełnienie formalności administracyjnych, takich jak podpisanie zgód związanych z ochroną danych osobowych i wizerunkiem dziecka oraz złożenie deklaracji dotyczących udziału w lekcjach religii bądź etyki.
Na koniec części oficjalnej przeprowadzane są wybory do Klasowej Rady Rodziców, która będzie reprezentować interesy ogółu rodziców przed dyrekcją szkoły.
Przedszkola
W przedszkolu natomiast najważniejszą kwestią do omówienia z rodzicami staje się organizacja opieki, bezpieczeństwo oraz prawidłowy rozwój psychosomatyczny dziecka.
Rodzice muszą dokładnie poznać strukturę dnia swojego dziecka, dlatego wychowawcy mają za zadanie szczegółowo przedstawić ramowy rozkład dnia obejmujący godziny posiłków, zajęć dydaktycznych, czas przeznaczony na odpoczynek i leżakowanie w młodszych grupach oraz rekreację na świeżym powietrzu.
Istotne jest także przypomnienie godzin pracy placówki oraz podkreślenie konieczności punktualnego przyprowadzania i odbierania dzieci.
Bezpieczeństwo i zdrowie stanowią fundament pracy każdego przedszkola, dlatego na pierwszym zebraniu nauczyciele powinni zbierać pisemne upoważnienia do odbioru dziecka z placówki, które wymagają wskazania konkretnych osób z imienia, nazwiska oraz serii i numeru dowodu lub innego oficjalnego dokumentu tożsamości w tym np. numeru PESEL.
Nauczyciele powinni przypomnieć także o żelaznej zasadzie przyprowadzania do przedszkola wyłącznie dzieci zdrowych oraz o bezwzględnym zakazie podawania leków przez pracowników w przedszkolu.
Podczas pierwszego zebrania we wrześniu nowego roku szkolnego omawia się również procedury na wypadek nagłego zachorowania oraz zasady zgłaszania alergii pokarmowych w celu dostosowania indywidualnej diety.
Nauczyciele mają obowiązek poinformować także rodziców, na jakich założeniach nowej, obowiązującej bez okresu przejściowego, podstawy programowej oraz na jakim konkretnym programie wychowania przedszkolnego będzie bazował w danym roku. Powyższe bezpośrednio przekłada się na to, jakie przybory i materiały powinny znaleźć się w tak zwanej wyprawce przedszkolaka.
Rodzice powinni dowiedzieć się również o prowadzeniu stałych obserwacji pedagogicznych, a w przypadku dzieci sześcioletnich o procedurze tzw. diagnozy przedszkolnej oceniającej przygotowanie dziecka do podjęcia nauki w szkole.
W tej sekcji wychowawcy powinni również mocno zaakcentować temat oceny funkcjonowania dziecka, jako że przedszkole ma obowiązek monitorowania rozwoju pod kątem tak zwanych obszarów ICF, do których należą między innymi przystosowanie społeczno-emocjonalne, komunikacja oraz dbanie o siebie, co jest niezbędne w przypadku konieczności szybkiego udzielenia dziecku pomocy psychologiczno-pedagogicznej. Co więcej, zgodnie z nowymi przepisami, nauczyciel przypomina rodzicom, że zakaz używania smartfonów w pełnym wymiarze dotyczy również oddziałów przedszkolnych, co oznacza całkowity brak możliwości korzystania z telefonów czy osobistych zegarków elektronicznych typu smartwatch przez najmłodsze dzieci podczas pobytu w placówce.
Na koniec warto podkreślić, że podczas każdego zebrania z rodzicami w przedszkolu czy w szkole, obowiązują ścisłe standardy prawne chroniące prywatność i prawa rodziców. Zgodnie z zasadą jawności formuła mówiąca, że wszystkie informacje znajdują się na stronie internetowej szkoły, nie zwalnia wychowawcy z obowiązku osobistego omówienia najważniejszych kwestii edukacyjnych na spotkaniu.
Ponadto, przepisy o ochronie danych osobowych jasno wskazują, że zebranie ogólne służy wyłącznie do omawiania spraw całej grupy lub klasy. Wychowawca nie ma prawa publicznie omawiać ocen, problemów wychowawczych czy sytuacji materialnej konkretnego dziecka, ponieważ takie tematy mogą być poruszane wyłącznie podczas indywidualnych konsultacji na osobności.
Każdy rodzic dysponujący pełnią władzy rodzicielskiej ma także ustawowe prawo do stałego wglądu w pełną dokumentację nauczania swojego dziecka, w tym do wglądu w sprawdzone i ocenione prace pisemne.
Pierwsze zebranie to doskonały moment na nawiązanie partnerskiego dialogu, a wzajemne zrozumienie praw i obowiązków pozwala na harmonijną współpracę przez cały rok szkolny.
