Egzamin poprawkowy w polskim systemie oświaty jest formalną procedurą, która umożliwia uczniowi uzyskanie promocji do kolejnej klasy, w przypadku, gdy uzyskał on roczną niedostateczną ocenę klasyfikacyjną. Zasady jego przeprowadzania są ściśle określone przepisami prawa i chronią prawa ucznia, nakładając jednocześnie konkretne obowiązki na szkołę.
Wszelkie działania szkoły w zakresie organizacji i przeprowadzania egzaminu poprawkowego wynikają z zapisów ustawy o systemie oświaty i aktu wykonawczego do tej ustawy, tj. rozporządzenia w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów:
- art. 44m ustawy o systemie oświaty ( kluczowy artykuł definiujący uprawnienia do egzaminu poprawkowego, skład komisji oraz zasady promocji warunkowej) ,
- rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 lutego 2019 r. w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych – akt wykonawczy doprecyzowujący techniczny przebieg egzaminu, strukturę części pisemnej/ustnej oraz sposób sporządzania protokołów.
Poniżej przytaczamy praktyczne porady, które wyjaśniają krok po kroku przebieg tej procedury w bieżącym roku szkolnym.
Kto i z ilu przedmiotów może zdawać poprawkę?
- Prawo do egzaminu poprawkowego przysługuje uczniom od klasy IV szkoły podstawowej oraz uczniom szkół ponadpodstawowych.
- Limit przedmiotów: Uczeń może przystąpić do egzaminu z maksymalnie dwóch obowiązkowych zajęć edukacyjnych (lub jednego przedmiotu obowiązkowego i języka mniejszości narodowej/etnicznej/regionalnej).
- Więcej niż dwie jedynki: Jeżeli uczeń otrzymał trzy lub więcej roczne oceny niedostateczne, nie ma możliwości zdawania egzaminów poprawkowych i automatycznie powtarza klasę.
Ważne terminy dla rodzica!
Warto zapisać w kalendarzu kluczowe terminy wynikające z procedury organizacji egzaminów poprawkowych:
- Wyznaczenie daty egzaminu: dyrektor szkoły ma obowiązek wyznaczyć i podać do wiadomości dokładny termin egzaminu do dnia zakończenia rocznych zajęć dydaktyczno-wychowawczych (czyli przed rozpoczęciem wakacji).
- Termin poprawki: egzaminy poprawkowe odbywają się zawsze w ostatnim tygodniu ferii letnich (sierpień).
Jak przebiega sam egzamin?
Egzamin nie jest jedynie rozmową z nauczycielem – ma ściśle określoną przepisami prawa procedurę urzędową.
- Komisja egzaminacyjna
Egzaminu poprawkowego nie przeprowadza sam nauczyciel uczący. Dyrektor szkoły powołuje specjalną komisję, w skład której wchodzą:
- dyrektor szkoły (lub wyznaczony przez niego nauczyciel) jako przewodniczący,
- nauczyciel prowadzący dany przedmiot jako egzaminator,
- drugi nauczyciel prowadzący takie same lub pokrewne zajęcia jako członek komisji.
Niemniej należy wiedzieć, że nauczyciel, który ustalił ocenę niedostateczną może być zwolniony z udziału w pracy komisji na własną prośbę lub w innych, szczególnie uzasadnionych przypadkach. W takim przypadku dyrektor szkoły powołuje w skład komisji innego nauczyciela prowadzącego takie same zajęcia edukacyjne.
- Forma egzaminu.
Dla większości przedmiotów (np. matematyka, język polski, geografia, języki obce) egzamin składa się z dwóch niezależnych części:
- część pisemna – uczeń rozwiązuje przygotowany zestaw zadań,
- część ustna – uczeń odpowiada losowo lub bezpośrednio na pytania komisji.
W przypadku przedmiotów takich jak plastyka, muzyka, informatyka, technika czy wychowanie fizyczne, egzamin ma przede wszystkim formę zadań i ćwiczeń praktycznych.
- Zakres materiału, ocena
Pytania egzaminacyjne obejmują materiał z całego roku szkolnego. Co ważne, konstrukcja zadań musi zawierać zadania o zróżnicowanym poziomie trudności.
- Dokumentacja egzaminu poprawkowego.
Z egzaminu poprawkowego komisja powołana przez dyrektora szkoły sporządza protokół i dołącza do niego odpowiednio pisemne prace ucznia, zwięzłą informację o jego ustnych odpowiedziach i o wykonaniu przez ucznia zadania praktycznego. Protokół stanowi załącznik do arkusza ocen ucznia.
Rodzic lub pełnoletni uczeń ma prawo wglądu do dokumentacji egzaminu poprawkowego na swój wniosek złożony do dyrektora szkoły na zasadach określonych w statucie szkoły.
Sytuacje wyjątkowe:
- Usprawiedliwiona nieobecność:
Jeśli uczeń z przyczyn losowych lub zdrowotnych (np. nagła choroba potwierdzona zwolnieniem lekarskim) nie stawi się na egzamin w sierpniu, dyrektor wyznacza dodatkowy termin egzaminu, który musi odbyć się nie później niż do końca września.
- Niezdanie egzaminu (ocena niedostateczna):
Jeśli komisja egzaminacyjna uzna, że uczeń nie opanował materiału i utrzyma ocenę niedostateczną, uczeń co do zasady nie otrzymuje promocji.
- Promocja warunkowa tzw. „koło ratunkowe”:
W przypadku, gdy uczeń nie zda egzaminu poprawkowego, Rada Pedagogiczna, uwzględniając jego możliwości edukacyjne, może, (ale nie musi) podjąć uchwałę o warunkowym promowaniu tegoż ucznia do klasy programowo wyższej. Taka możliwość istnieje tylko jeden raz w ciągu danego etapu edukacyjnego i wyłącznie wtedy, gdy dany przedmiot jest realizowany również w klasie wyższej.
